Po 12 latach przerwy Egipt ponownie otworzył ambasadę w Trypolisie. Zdaniem analityków to coś więcej niż formalność: Kair zaczyna inaczej układać relacje z libijskimi stronami konfliktu i przestaje stawiać wyłącznie na obóz ze wschodu kraju.

Dwanaście lat zamkniętych drzwi

Szef egipskiej dyplomacji Badr Abdelatty otworzył w sobotę historyczny budynek placówki, który z powodów bezpieczeństwa stał zamknięty przez 12 lat. Libia jest politycznie podzielona od upadku Muammara Kaddafiego w 2011 roku. Rywalizujące administracje działają na zachodzie, w Trypolisie, oraz na wschodzie, w Tobruku i Bengazi.

Egipt uchodził za sojusznika wschodniej władzy, w praktyce kierowanej przez dowódcę Chalifę Haftara i jego Libijską Armię Narodową (LNA). Libijski analityk Hazem al-Rayes zwraca uwagę, że przez pięć lat żaden egipski minister spraw zagranicznych nie odwiedził stolicy. Jego zdaniem obecne ruchy Kairu to próba skorygowania dotychczasowej polityki.

Skąd ta zmiana

Eksperci wskazują kilka czynników, które częściowo uspokoiły sytuację w Libii i zmieniły rachunek Egiptu:

• Zbliżenie Turcji i LNA. W lipcu 2026 roku Ankara i siły Haftara doszły do bezprecedensowej koordynacji: uzgodniono rozwój obiektów wojskowych, systemów obserwacyjnych i szkoleń dla wschodnich oficerów w Turcji. Syn Haftara, Saddam, odwiedzał też Turcję i Katar, które wspierały trypolisański rząd.
• Obawy o Sudan. Kair niepokoi się rozwojem Sił Szybkiego Wsparcia (RSF) na południe od swojej granicy. Miały one, jak się twierdzi, otrzymywać pomoc od Haftara.
• Plan wyborczy. Rywale podpisali tzw. porozumienie „4+4”, które wyznacza mapę drogową do możliwych wyborów prezydenckich i parlamentarnych w ciągu najbliższych dwóch lat.

Profesor Badr Hassan al-Shafei z Uniwersytetu Kairskiego uważa, że poleganie na jednej stronie przestało się opłacać. Egipt może też chcieć wysłać Haftarowi sygnał, by nie działał jednostronnie, tylko w porozumieniu z Kairem.

Granice morskie i odbudowa

Podczas wizyty Abdelatty rozmawiał m.in. o memorandum w sprawie granicy morskiej, które Trypolis podpisał z Ankarą w 2019 roku. Według egipskiego MSZ minister podkreślał, że obawy Egiptu dotyczące wyznaczenia granicy morskiej między Libią a Turcją należy rozstrzygać zgodnie z prawem międzynarodowym. Parlament ze wschodu, który wcześniej był temu porozumieniu przeciwny, niedawno je ratyfikował.

Al-Shafei sądzi, że Kair chce chronić swoje interesy w poszukiwaniu gazu i ropy we wschodniej części Morza Śródziemnego. Zamiast protestować z zewnątrz, woli rozmawiać bezpośrednio z rządem, który umowę zawarł. Egipt może też liczyć na zyski z odbudowy Libii i odrodzenia jej przemysłu naftowego, na przykład w postaci miejsc pracy dla Egipcjan i kontraktów dla egipskich firm.

Co to oznacza w praktyce

Dla polskiego czytelnika to sprawa pośrednia, ale nie zupełnie odległa. Libia leży przy południowym brzegu Morza Śródziemnego, jest ważnym krajem tranzytowym na migracyjnych szlakach do Europy i producentem ropy, więc jej stabilność interesuje Unię Europejską, a więc także Polskę. Spór o granice morskie we wschodniej części Morza Śródziemnego dotyczy z kolei zasobów gazu, które mogą mieć znaczenie dla europejskiego rynku energii. Na razie nie ma jednak podstaw, by mówić o bezpośrednich skutkach dla Polski.

Sami Libijczycy studzą zresztą optymizm. Elias al-Barouni z Uniwersytetu Nalut przypomina, że spór nie sprowadza się do tego, kto stanie na czele rządu. Chodzi o charakter władzy, podział wpływów, kontrolę nad instytucjami i zasobami oraz przyszłość armii. Podsumował to tak: „Libia potrzebuje porozumienia, które zakończy podział, a nie umowy, która go przetasuje”.

Źródło: Al Jazeera – „Egypt’s reopening of its embassy in Tripoli signals regional shift on Libya”